ขณะที่เป็นที่รู้กันโดยทั่วไปว่า อุตสาหกรรมการขุดแร่นั้นอยู่ในมือชนชั้นนำของกัมพูชา หากแต่ อุตสาหกรรมoil&gasนี้ ได้มีการเปลี่ยนแปลงทางกฏหมาย จากเดิมให้อยู่ที่ในอำนาจของ Ministry of Industry แต่ในปัจจุบันอยู่ในการควบคุม กำกับ ของ Cambodian National Petroleum Authority (CNPA) ซึ่งนัยยะสำคัญก็คือ การได้รับสัมปทานจากรัฐในอุตสาหกรรมนี้ ทำให้การตัดสินใจทั้งหมดอยู่ในมือของ Hun Senนั่นเอง
อีกนัยยะก็คือ การเปลี่ยนแปลงทางกฏหมายที่ได้เกิดขึ้นนี้ได้ทำให้การรับอนุมัติสัมปทานไม่ได้ผ่านสภาอีกต่อไป และไม่มีการตรวจสอบจากภายนอก (public)ได้
เพราะฉะนั้น จึงเกิดzero transparency หรือก็คือความโปร่งใสเป็นศูนย์ในการให้สัมปทานของอุตสาหกรรมนี้ จึงได้พบว่า หลายหลายบริษัทที่ได้รับสัมปทาน ไม่ได้มีความเชี่ยวชาญในการขุดเจาะในด้านนี้โดยตรง และไม่ได้รับการตรวจสอบถึงแหล่งเงินทุนที่จะเป็นไปได้สำหรับการขุดเจาะทรัพยการธรรมชาตินี้ ในบางกรณีนั้น ไม่สามารถรู้ได้เลยว่าใครคือผู้เป็นเจ้าของบริษัทที่จะได้รับผลประโยชน์จากอุตสาหกรรมการขุดเจาะ (ซึ่งมีมูลค่ามหาศาลนี้)
สรุป...ประชาชนกัมพูชา แม้จะมีสิทธิเป็นเจ้าของทรัพยากรธรรมชาติน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ แต่ในความเป็นจริงประชาชนชาวกัมพูชาไม่ได้รับอะไรเลยจากทรัพยาการมูลค่ามหาศาลเหล่านี้
รายละเอียด
อุตสาหกรรมoil&gasนี้ ในทางเทคนิคอยู่ภายใต้ กฏระเบียบว่าด้วยกิจการน้ำมันปี 1991 (the 1991 Petroleum Regulations) ซึ่งกำหนดว่า Ministry of Industry (MIE)เป็นผู้ดูแล และภาพใต้กฏ1991 นี้ในทางทฤษฎีกำหนดให้มีการเปิดเผยเกี่ยวกับการให้สิทธิสัมปทานขุดเจาะ (จากรัฐถึงบริษัทผู้ได้รับสัมปทาน)
MIE ถูกกำหนดว่าต้องมีการประกาศ bidding rounds & criteria (คุณสมบัติของการได้รับสัมปทาน) หลังจากนั้นการเสนอราคาจะถูกส่งไปยัง MIE เพื่อ MIE จะพิจารณาคุณสมบัติของแต่ละบริษัทในด้านการเงิน และด้านเทคนิคประสบการณ์ จากนั้น bids ทั้งหมด (โดยมีข้อเสนอแนะจาก MIE ว่าบริษัทใดควรจะได้สัมปทาน) จะถูกส่งไปถึงคณะรัฐมนตรีรัฐบาลกัมพูชา เพื่อผ่านการเห็นชอบ เมื่อครม.อนุมัติแล้ว MIE จะลงนามสัญญาการว่าจ้างในนามของรัฐบาล กฎหมายนี้ยังมีการระบุว่า Petroleum Advisory Board ต้องประกอบไปด้วยคณะทำงานจากหลายฝ่ายในรัฐบาล
อย่างไรก็ดี ในทางปฏิบัติ ข้อกำหนดเหล่านี้ถูกเขี่ยทิ้งจากการออกพรก. (เพื่อเปลี่ยนแปลงกฏหมาย ว่าด้วยอุตสาหกรรมนี้) นั่นคือ.....
การโอนย้ายอำนาจการดูแลอุตสาหกรรมนี้ ได้ถูกโอนจาก MIE มายัง CNPA ใน ปี 1998 (royal decree on 22 January 1998) ภายใต้พรก.นี้ กิจการทุกอย่างเกี่ยวกับพลังงาน Oil & gas อยู่ในอำนาจของ CNPA
Article 3 ของ Royal decreeนี้ยังได้กำหนดด้วยว่า CNPA คือองค์กรถาวรอยู่ภายใต้การควบคุมโดยตรงของนายกรัฐมนตรี
Note: ตามรัฐธรรมนูญกัมพูชา กำหนดว่า อำนาจนิติบัญญัติ (ในการออกกฏหมาย) นั้นอยู่กับ National Assembly (รัฐสภา) หากแต่ในทางปฏิบัติ พระราชกำหนด. Or พระราชกฤษฎีกา. ก็สามารถออกมาใช้เพื่อออกกฏหมายได้ โดยไม่ต้องผ่านรัฐสภา
แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อจำต้องมีการตั้งองค์กรที่มีอำนาจที่จะให้ทรัพยากรของรัฐไปยังหน่วยงานที่สาม สมควรต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภา ซึ่งการใช้ Royal decree (ผ่านจากนายกฯและกษัตริย์เท่านั้น) ในการก่อตั้ง CNPA นี้จึงถือได้ว่าเป็นการปฏิบัติซึ่งผิดหลักการสากล และหมิ่นเหม่ต่อการกระทำผิดบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญด้วย
หลังจาก CNPA ได้ก่อตั้งขึ้นตาม royal decree 1998 แล้ว การแก้ไขกฎหมาย ก็ได้เกิดขึ้น ดังต่อไปนี้
1st Amendment: จากเดิมที่ได้มีการกำหนดให้มีการประกาศ bidding rounds (ประกาศว่าด้วยการเสนอราคา) การแก้ไขกฏหมายนี้ระบุว่า MIE สามารถกำหนดวิธีการให้ bids โดยมีการเชิญเป็นรายบริษัทไป (หมายความว่า ไม่จำเป็นต้องออกประกาศเป็นสาธารณะ ซึ่งทุกบริษัทมีสิทธิยื่นเสนอ bids ได้ หากแต่ภายใต้กฏหมายใหม่นี้ สามารถเป็นการเจรจาลับระหว่างหน่วยงานกับบริษัทเอกชนได้)
2nd Amendment: ให้อำนาจการตัดสินใจในการอนุมัติสัมปทานอยู่ที่ รองนายกกัมพูชา Sok An ซึ่งควบตำแหน่งประธาน CNPA แต่เพียงผู้เดียว
ในปัจจุบัน บริษัทใดก็ตามที่ต้องการเข้าไปดำเนินการขุดเจาะน้ำมันในblockต่างๆของกัมพูชา ต้องอยู่ภายใต้สัญญาที่เรียกว่า Production Sharing Contracts (PSCs) แม้ว่าอาจจะมีการปฏิบัติเช่นนี้ในหลายประเทศ หากแต่ในประเทศที่มีการcorruptionสูง เช่นในกัมพูชานี้ private contract เช่นนี้ทำให้ไม่มีความโปร่งใส และสัญญาที่แต่ละบริษัทได้รับจากรัฐบาลมักจะแตกต่างกัน
ผู้เขียน (Global Witness) ประเมิณว่า CNPA สมควรได้รับ (อย่างน้อยที่สุด) US$746,000 จากแต่ละบริษัทที่ได้รับสัมปทานสำหรับในปีแรก ซึ่งถ้าคำนวณต่อไปว่าได้รับเช่นนี้ในทั้งหก offshore oil blocks (ทั้งหกแหล่งที่มีการสัมปทาน) CNPA ควรจะได้รับจำนวนเงินเท่ากับ US$4.5 ล้าน เป็นค่าธรรมเนียมทั้งหมด (รวมกัน) จากทุกบริษัทที่ได้รับการสัมปทาน (เรียก ณ ที่นี้ว่า PSC holders)
Information flows??
ข้อมูลเกี่ยวกับสัญญาการว่าจ้าง ข้อตกลงต่างๆ จักมีเพียงบุคคลในระดับสูงของรัฐบาลกัมพูชาเท่านั้นที่รับรู้
Global Witness (ผู้เขียน) ได้ทำการสอบถามบุคคลที่รู้จักระบบงานของ CNPA หลายๆคน ได้คำตอบตรงกันว่า การแบ่งแยกหน่วยงานในองค์กร ซึ่งทำให้ข้อมูลเกี่ยวกับสัญญาการทำสัมปทาน อยู่ในมือของบุคคลบางคนนั้น ทำให้ง่ายสำหรับการcorruption
จากกฎระเบียบของ 1991 Petroleum (อันเดิม) ที่ระบุให้ต้องมีการทำ public bidding round จึงมีการเปิดประมูลเสนอราคาในปี 1991 นั่นเอง ซึ่งบริษัทที่ได้รับสัมปทานในครั้งนั้น (สำหรับ offshore blocks) คือ บริษัท Oil, Campex and Premier Oil
ซึ่งก็เป็นบริษัทสุดท้ายของบริษัทที่ได้รับการสัมปทานแบบ open bidding rounds จากนั้นเป็นต้นมา การได้รับสัมปทานจะเป็นการตกลงกันแบบลับและเป็นการเสนอราคาที่ไม่โปร่งใส
March 2002, บริษัท Chevron ของอเมริกาได้รับการสัมปทาน Offshore Block A จาก CNPA และจากนั้นเป็นต้นมาก็มีอีกหลายบริษัทที่ได้รับการสัมปทาน (ทั้งบริษัทที่มีประสบการณ์น้อยและบริษัทที่มีประสบการณ์โดยตรง) ใน Oil Blocks ทั้งหมด
แต่ข้อมูลทั้งหมดนี้ไม่มีการได้รับการเผยแพร่จากทางการกัมพูชา ไม่มีการได้รับการตรวจสอบการอนุมัติสัมปทานจากรัฐสภา
ในทางทฤษฎีนั้น Ministry of Economy and Finance (MoEF) คือองค์กรที่รับผิดชอบในเรื่องการจัดเก็บและจัดการผลรายได้จากพลังงานpetroleumนี้ หากทว่า ในความเป็นจริงแล้ว the Ministry ถูกตัดออกจากผู้มีส่วนรู้เห็นเกี่ยวกับเรื่องการจัดการรายได้เหล่านี้
หน้า เป็นรายละเอียดเกี่ยวกับบริษัทผู้ได้รับสัมปทาน สามารถศึกษาข้อมูลได้ด้วยตนเอง หรือหากมีข้อสอบถามก็สามารถถามได้ แต่ขออนุญาติไม่แปลรายละเอียด ณ ที่นี้
ค่าตอบแทน ที่เรียกกันว่า signature bonus นั้นถือเป็นการจ่ายค่าตอบแทนที่บริษัทที่ได้รับอนุญาติสัมปทานจ่ายถึงรัฐบาลผู้ให้สัมปทาน ธรรมเนียมนี้ปฏิบัติกันทั่วไป อย่างไรก็ดี สำหรับกัมพูชา ข้อมูลเหล่านี้ เกี่ยวกับเรื่อง signature bonus ไม่ได้รับการเปิดเผย
บริษัทที่เปิดเผยข้อมูลได้แก่บริษัท PT Medco Energi Internasional (Medco) ของ Indonesia ซึ่งในปัจจุบันถือหุ้น 41.3% ใน offshore Block E และ 52.5% ใน onshore Block XII ซึ่งในปี 2006 Medco ได้ประกาศใน Website ว่าได้รับการสัมปทาน Block E และในการประกาศอันเดียวกันนี้ Medco ได้แจ้งว่าได้จ่าย US$4.5 ล้าน กับรัฐบาลกัมพูชา (ถือเป็น signature bonus)
และในปี2007 ได้ประกาศว่าได้จ่าย US$3 million ให้กับรัฐบาลกัมพูชาสำหรับสัมปทาน Block XII
หากทว่าเมื่อได้เช็คข้อมูลกับ Ministry of Economy and Finance’s “Tableau des Operations Financieres de L’Etat” (TOFE) ซึ่งเป็นผู้จัดทำข้อมูลรายได้ประจำปีให้กับรัฐบาลกัมพูชา ปรากฏว่า the ministry ในปี 2006 ได้รับจำนวนเงิน(รายได้)เพียง US$19,300 (non-tax) จากภาคอุตสาหกรรมOil&gas ในปี 2007 ได้ US$22,000 ในช่วงระยะเวลาเดียวกันนี้ Medco ได้แจ้งว่าได้จ่าย US$7.5 ล้าน เพื่อนเป็นค่าธรรมเนียมและsignature bonus ให้แก่รัฐบาลกัมพูชา
นี่จึงเป็นคำถามสำคัญว่าเงินจำนวนมากมายมหาศาสได้หายไปอยู่ในกระเป๋าผู้ใด ในเมื่อไม่ได้เข้าเป็นรายรับของรัฐบาลกัมพูชา
แปลจากบทความภาษาอังกฤษ
โดย ชิดตะวัน ชนะกุล
บทความ
0 ความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น